Refleksyon sou Karyѐ Lyonel Desmarattes, ko-envite donѐ Jounen Liv ak Medya ayisyen nan New York

Jounalis, ekriven ak akademisyen Lyonel Desmarattes pral frape yon gwo kou nan okazyon pwochen Jounen Entѐnasyonal Liv ak Medya Ayisyen yo ki fikse pou samdi 20 ak dimanch 21 avril 2024 la nan Long Island, New York kote, dayѐ, li se ko-envite donѐ. Fwa sa a, kreyolis sa a, ki genyen deja plis pase 10 liv nan palmarѐs li, monte wo epi ale lwen pou l vini avѐk pwochen pwodiksyon l la, sa nou te ka rele deja yon veritab las datou, yon liv-referans ki pral okipe yon plas apa nan bibliyografi kreyòl la: se yon adaptasyon kreyòl youn nan liv moun plis li nan mond la. N ap pale de chedѐv osinon liv-referans « Alexandre Dumas Père » la, « Les Trois Mousquetaires ». Puiske ekriven belanswa (Belans, vil peyi) a santre travay la sou dѐnye nan 4 mousketѐ yo, li rele liv li a “Chevalye d’Artagnan oubyen yon 4ѐm Mousketѐ». 

Vremanvre, Oganizatѐ Jounen Liv ak Medya Ayisyen an, edisyon 2024 la, ki pral dewoule nan New York nan dat samdi 20 ak dimanch 21 avril la, pral pwofite okazyon an pou yo ofri ko-envite donѐ a, jounalis, ekriven ak akademisyen Lyonel D. Desmarattes,yon okazyon pou li fè vant-siyati dènye liv an dat li, “Chevalye D’Artagnan ou yon 4ѐm Mousketѐ”, ki se yon adaptasyon kreyòl yon volim nan  chedѐv otѐ fransѐ Alexandre Dumas Pѐre. Yon kòlѐg Desmarattes, Akademisyen Serge Bellegarde, tradiktѐ-entѐprѐt pwofesyonѐl ki te pase 40 tan sѐvis nan Òganizasyon Eta Ameriken yo (OEA) fè konnen, nan prefas li ekri pou liv la : “Mwen sispѐk sa ki motive Desmarattes pou l abòde travay Dumas a epi pran tan pou l mete li nan lang kreyòl ayisyen an, se non selman le fèt ke woman an gen yon renomen mondyal ki jistifye ke yo adapte li, tradui,I enteprete li nan divès lang, avèk adaptasoyn pou ti ekran ak gran ekran; men tou paske otѐ franse a sete pitit yon kolon blan kite pran nesans nan Jeremi, pandan peyi a te toujou rele Sen Domeng, anvan li te vin Ayiti peyi lib e endepandan..»

Nan vѐsyon kreyòl Desmarattes la, an plis tèks konplè  prefas Akademisyen Serge Bellegarde la, lektѐ yo va jwenn tou analiz ak kòmantѐ kѐk save ki maton nan kesyon lengwistik e ki gen bon jan repitasyon kòm plim-e-ank kreyolis: n ap nonmen doktѐ e leksikograf franko-ameriken Albert Valdman, doktè nan lengwistik britanik Kate Howe, kreyolis ak konseye akademik Pierre-Roland Bain ki, li menm, se pwomotѐ selebrasyon jounen entѐnasyonal lang kreyòl yo ke li mete sou pye chak ane depi plis pase 25 ane nan Montreal Canada, mete sou yon atik an angle sou travay ak karyѐ Lyonel Desmarattes ke repòtè kanadyen, Chantal Martineau te pibliye sa gen kѐk ane. Tou sa va ede moun ki te toujou renmen lang manman nou an ak nouvo konvѐti yo reyalize ki kote otѐ a soti ak ki kote li vle ale ak travay li sou sa ki merite pou nou rele lang ayisyen an- si nou suiv yon tandans k ap konfime plis chak jou. .