Pwopozisyon pou yon tranzisyon nan tranzisyon

Vire tounen, mwen tande anpil moun lokal menm jan ak alye yo nan entènasyonal la ki se laboratwa tout mal peyi Dayiti lan ap di: tranzisyon pa ranplase tranzisyon. Depi ki lè?

Aprè koudeta kont prezidan eli, Leslie François Manigat, jeneral Namphi te ranplase l. Aprè sa, tranzisyon nan tranzisyon an te ap kontinye paske jeneral Avril ta pral ranplase Namphi.

Sa pat rete la. Paske kòm Avril  pa t ap regle anyen, se konsa an avril 1989, kèk jenn ofisye nan lame te, nan yon kou rate, te eseye retire l jeneral lan nan Palè nasyonal.

Finalman, kòm an 1990, Washington ak tout zanmi l yo te vle òganize yon eleksyon pou poulen yo ki se Marc L. Bazin, lè sa tranzisyon ak Madan Trouillot pou te ranplase jeneral Avril nan tèt pouvwa tranzisyon ke l te genyen depi septanb 1988 la, te rive posib.

Kesyon pa kapab gen tranzisyon nan tranzisyon se pawòl koken klas politik lokal ak entènasyonal ap itilize pou kenbe Premye minis ki p ap regle anyen nan peyi a sou pouvwa. Rete sou pouvwa pou fè ki sa, paske menn fatra nan lari a otorite yo pa ka retire. 

Nan mwa jen 1988, aprè sèlman 4 mwa, nou chase prezidan pou nou ale nan tranzisyon ak militè. An septanb 1991, aprè sèlman 7 mwa de yon eksperyans de demokrasi, nou te ale nan tranzisyon ak militè ak FRAPH. Pandan moman sonb sa nan istwa politik peyi a, manb FRAPH yo te konn ap frape trè fè kont sa ki pi pòv yo. E pandan long tranzisyon sa de 3 zan,  se sa yo bliye yo pa fè moun ki te vote Aristide yo.

E se menm bagay sa n te fè an 2004 ak manb GNB yo kont yon prezidan eli e popilè. Si nou kapab retire pouvwa lejitim ak popilè pou n ale nan tranzisyon, nou kapab retire gouvènman tranzisyon sa pou n ranplase l pa yon lòt tranzisyon.

Men tou, pou sa rive fèt, fòk klas politik la kapab chita antreyo, epi rive jwenn e fè yon pwopozisyon pou sòti nan kriz politik de 30 mwa ak yon Premye minis ki p ap regle anyen nan tèt peyi a. 

Aprè eleksyon avòte novanb 1987 la, Me Gerard Gourgue, Pastè  Sylvio C. Claude, Louis Dejoie Fils (Ti Loulou) ansanb ak Marc L Bazin te kondane masak ki te fèt sou moun ki te ap vote yo nan Riyèl Vaillant an. Epi nan yon gwoup ke yo te rele Antant Demokratik, yo te di yo pa prale nan eleksyon ak rejim militè CNG nan epòk la.

Nan mwa mas 1990, lè Avril te gen pou l kite Palè nasyonal, klas politik lan te jwenn yon konpwomi nan Kou de Kasasyon ak Jij Madame Ertha Pascal Trouillot kòm prezidan pwovizwa. Byenantandi ak blan yo tou.

Nan lane 2000, aprè plizyè mwa, lè tout Premye minis prezidan Préval yo p at kapab jwenn ratifikasyon yo nan Palman an, se te nan yon konpwomi politik ak Agwonòm Jacques Edouard Alexis ke kriz lan te rezoud pou n te ale nan eleksyon ke nou konnen ki, byenantandi, te mal pase.

Nou pa nan Montana, ni Kou de Kasasyon, san konte yon chèf rebel ki, kòm yon tono vid, ap fè bri pou gran mesi. Men, elit politik ak klas moun ki gen kòb yo, donk pou ki sa nou ye menm?

Mwen rete kwè gen moun ankò nan peyi a. An nou ale nan rezèv sa, gwoup moun sa yo ki pa janm tranpe nan malpwòpwete sal, pou bay yon altènativ de tranzisyon ak tranzisyon PM Ariel la ki p ap regle anyen nan tèt peyi a.

An nou ale nan yon tranzisyon lajman laj ak Ariel, Washington, moun ki gen kòb yo, san konte dyaspora a.  An nou bay peyi a yon chans pou ti moun ki ap grandi kapab gen yon chans pou yo ale lekòl, jwenn manje ak swen sante. Klas politik ak elit ekonomik la, an nou fè yon depasman pou sove peyi sa.

Esau Jean-Baptiste