Accueil » Société » Se pa ti sinik !

Se pa ti sinik !

10 octobre 2018, 9:00 catégorie: Société4 871 vue(s) A+ / A-

Gen de jou, enkyetid se maladi moun parano, moun ti kè frajil. Men gen lòt jou, tankou koulye a, enkyetid vin yon mòd. Vire tounen, monte desann, ou pa ka fè anyen pou evite l. Chak jou leve ak pwòp rezon pa l pou n ap poze tèt nou kesyon : ki kote sa ap rive ?

Depi kèk tan, n ap fè adisyon malè ki pandye sou tèt nou. Tankou, se yon egzanp, lè ou pran konpòtman manfouben ou mete sou fantezi lanati sa ba ou yon katastwòf. Nou gen dwa pa dakò, men yon katastwòf mennen dlo nan je, kè sere ak jemisman. Se sa li ta dwe ye.

M te toujou konprann gen leson moun te ka aprann nan malè yo. Se eksperyans ki vin gonfle epi ki ede chanje konpòtman. Lè dlo pase nan yon lakou lontan, si pwopriyetè yo pa ka fè dig oubyen monte pewon kay yo, yo pito al rekonstwi yon lòt kote. Pou menm malè a pa frape yo ankò nan menm kondisyon an.

Sa pra l gen yon semenn depi tè a sekwe nan Nò peyi a. Pou yon ayisyen òdinè, tranblemandetè se sèl evènman li pa swete menm nan rèv li. Souvni douz janvye demildis la rete enprime nan tèt moun yo. Yo konnen byen nan ki degre yo enpuisan devan fenomèn sa a.

Dega yo fèt samdi swa, lwen Pòtoprens, sa vle di byen lwen baz tout kalte pouvwa. San nou pa minimize dega yo, dimanch maten gen anpil moun ki soulaje, paske nou konnen byen peyi a pa gen kòf pou l sipòte dezagreman yon gwo tranblemandetè. Sa k dwòl la, nou tout konnen, yon jou, sa n pa swete a gen pou l rive. Se pa ni bouch kabrit ni fatalite. Fay ki travèse Nò peyi a an mouvman pou l libere yon chay enèji ki ka fè gwo ak anpil dega. Nou konn refren an.

Se pa priye pou n priye. Se pa pale pou n pale. Se pare pou n pare.

Pou m tounen sou sa ki gwo enkyetid la, se kapasite nou gen an Ayiti pou n sinik. Ekspè ap flannen nan otèl, patisipe nan fowòm, pase nan bifè, touche chèk yo epi bay jounalis entèvyou konsekan pou montre tout lajè syans yo. Politisyen plede fè bilan, pwojeksyon epi detaye plan. Entelektyèl ap mete bèl mo deyò pou pale sou vilnerabilite, rezistans ak rezilyans yon pèp ki abitye fè listwa.

Pandan tan sa a, jenn ti bway Gwomòn nan, grann ki abite Ravin twonpèt la, pa jan m konprann poukisa se sou li yon kay chwazi tonbe epi koupe souf li.

Tout sa, se paske gen plis avantaj nan pote lasistans apre katastwòf. Se sa m twouve ki sinik la. M pa konn pyès kote sou latè, okenn egzanp kote se moun kè nan men, kretyen charitab ki pran pi bon desizyon pou yon peyi. Nou se Ayisyen. Nou tout ka eksplike pwovèb la ki di : Se pa lè chwal fin pase pou n al rele bare.

An rezime, katastwòf se okazyon pou chanpyon yo ekspoze puisans yo ak mwayen yo. Se tankou se yon konpetisyon pou konn kiyès ki pi bon moun. Kiyès ki gen mwayen pou l fè plis. Nou abitye ak zen Ameriken k ap goumen ak Franse pou konn ki pèp ki gen monopòl ak privilèj pote sekou. Nou viv deja sèn pwotestan ki kanpe anfas vodouyizan pou konn ki gwoup ki pi itil pou yon pèp ki ajenou anba malè.

Semèn sa a se kout « Twitter » ak dèlko k ap nwaye soufrans yon pèp. Pandan angwas ap touye moun Okap pou sa k ap tann yo, tout kamera limen sou yon konkou pou pèp elektè-konsomatè a rive chwazi ki endividyalite ki pi itil, ki gen plis pouvwa, ki merite konfyans, ki pi bon pase tout lòt yo.

Pouvwa se rèv natirèl tout moun, men gen yon limit ki rele desans.

Apre douz janvye demildis, te gen yon ekip imanitè etranje ki te konn al pran detant yo na yon restoran Petyonvil. Depi Ti Sax vin jwe, pifò ladan yo anvi tande : what a wunderful world.

Lavi a ka bèl tou nan malè zòt.

Jean-Euphèle Milcé

Comments

comments

scroll to top